Tác dụng chữa bệnh của vị thuốc bách bộ

Cây bách bộ mọc hoang rất nhiều ở các tỉnh miền núi phía Tây Bắc nước ta. Đây là một vị thuốc rất quý trong y học cổ truyền mà ít ai biết tới.

Cách nhận biết cây bách bộ

Cách nhận biết cây bách bộ

Cách nhận biết cây bách bộ

Cây bách bộ còn có tên gọi khác như Đẹt ác, Dây ba mươi, Bà Phụ Thảo (Nhật Hoa Tử Bản Thảo)…Cây có tên khoa học là Stemona tuberosa Lour, thuộc họ Bách Bộ (Stemonaceae).

Bách bộ có dạng leo thân nhỏ nhẵn, quấn, có thể dài 10 cm, lá mọc đối có khi thuôn dài thân nổi rõ trên mặt lá, 10 đến 12 gân phụ chạy dọc từ cuống lá đến ngọn lá, cụm hoa mọc ở kẽ lá, có cuống dài 2 đến 4 cm, gồm 1 đến 2 hoa to màu vàng hoặc màu đỏ. Bao gồm 4 phận, 4 nhụy giống nhau, chỉ nhị ngắn. Bầu hình nón, quả nặng có 4 hạt, ra hoa vào mùa hè. Rễ chùm gần đến 30 củ nên mới gọi là Dây ba mươi, có khi nhiều hơn nữa.

Cây bách bộ thường mọc hoang dại khắp nơi, đặc biệt là những vùng đồng núi. Rễ củ bách bộ khô hình con thoi dài khoảng 6 – 12 cm, thô khoảng 0,5 – 1 cm, phần dưới phồng to đỉnh nhỏ dần, có xếp vết nhăn teo có rãnh dọc sâu bên ngoài màu vàng trắng hoặc sám vàng. Chất cứng giòn chắc, ít ngọt, đắng nhiều, mùi thơm ngát, vỏ ngoài đỏ hay nâu sẫm là tốt.

Khi thu hoạch chọn củ nhiều năm để làm thuốc, củ càng lâu năm càng to càng dài, thu hoạch vào mùa thu hoặc đầu đông hằng năm hoặc vào lúc đầu xuân, chồi cây chưa hoạt động, trước khi thu hoạch cắt bỏ thân dây, nhổ bỏ cây choai, đào toàn bộ củ lên, rửa sạch phơi khô.

Thành phần hóa học của bách bộ

Trong loại Radix Stemonae Japonicae có Stemonine, Stemonidine, Isostemonidine, Protostemonine, Paipunine, Sinostemonine

Trong loại Radix Stemonae Sessilifoliae có: Stemonine, Isostemonidine, Protostemonine, Tubersostemonine, Hodorine, Sessilistemonine (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam)

Trong loại Radix Stemonae Tuberosae có: Stemonine, Tubersostemonine, Isotubersostemonine, Stemine, Hypotubersostemonine, Oxotubersostemonine (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).

Rễ Bách bộ chứa Tuberostemonin, Stnin, Oxotuberostemonin.

Những tác dụng tuyệt vời của cây bách bộ

Những tác dụng tuyệt vời của cây bách bộ

Những tác dụng tuyệt vời của cây bách bộ

Tác dụng kháng vi trùng

Radix Stemonae in vitro có tác dụng kháng khuẩn đối với nhiều loại khuẩn gây bệnh gồm: Streptococus Pneumoniae, bHemolytic Streptococus, Neisseria Meningitidis và Staphylococus aureus (Trung Dược Học).

Tác dụng diệt ký sinh trùng

Dịch cồn hoặc nước ngâm kiệt của Bách Bộ có tác dụng diệt ký sinh trùng như chấy rận, bọ chét, ấu trùng ruồi, muỗi, rệp… (Trung Dược Học).

Tác động lên hệ hô hấp

Bách bộ có tác dụng làm giảm hưng phấn trung khu hô hấp của động vật, làm giảm ho do ức chế phản xạ ho. Đối với kháng Histamin gây co giật, bách bộ có tác dụng giống như Aminophylline nhưng hòa hoãn và kéo dài hơn (Trung Dược Học). Thông tin này cũng được đăng tải trên trang tin tức y tế Hải Dương và nhận được sự quan tâm của nhiều độc giả.

Cây bách bộ dùng trong bệnh nhiễm

Cây bách bộ dùng trong bệnh nhiễm

Dùng trong bệnh nhiễm

Theo dõi hơn 100 bệnh nhân dùng nước sắc Bách bộ, cho thấy có 85% có hiệu quả giảm ho (Trung Dược Học). Tác dụng trị ho: Stemonin có tác dụng làm giảm tính hưng phấn của trung tâm hô hấp của động vật, ức chế phản xạ ho, do đó có tác dụng trị ho. Bách bộ đã được thí nghiệm chữa lao hạch có kết quả tốt (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).

Tác dụng trị giun và diệt côn trùng

Ngâm giun trong dung dịch 0,15% Stemonin, giun sẽ tê liệt sau 15 phút. Nếu kịp thời lấy giun ra khỏi dung dịch, giun sẽ hồi phục lại. Tiêm dung dịch Stemonin sulfat (3mg) vào ếch nặng 25g, có thể làm cho ếch tê bại, sau 12 giờ thì bình phục. Dùng rượu thuốc Bách bộ 1/10 trong rượu 700, ngâm hoặc phun vào con rận, rận sẽ chết sau một phút. Nếu ngâm rệp, con vật sẽ chết nhanh hơn (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).

Tác dụng kháng khuẩn

Bách bộ có tác dụng diệt vi khuẩn ở ruột gìa và kháng vi khuẩn của bệnh lỵ, phó thương hàn…

Nguồn: Y Dược Hải Dương tổng hợp